Thép Hộp Mạ Kẽm
Thép hộp mạ kẽm là thép hộp vuông hoặc chữ nhật được phủ một lớp kẽm chống gỉ trên bề mặt. Dựa vào công nghệ tạo lớp mạ, sản phẩm được chia thành ba loại chính: thép hộp tôn mạ kẽm, thép hộp mạ kẽm nhúng nóng và thép hộp mạ kẽm điện phân. Mỗi loại có độ dày lớp kẽm, khả năng chống ăn mòn và mức giá khác nhau, ngay cả khi sử dụng cùng quy cách thép.
Bài viết dưới đây cung cấp bảng barem trọng lượng thép hộp mạ kẽm theo các quy cách phổ biến, công thức tính khối lượng, tiêu chuẩn sản xuất và tiêu chuẩn lớp mạ. Đồng thời, nội dung phân tích cách chọn loại hộp kẽm theo môi trường và ngân sách công trình.
1. Thép hộp mạ kẽm là gì?
Thép hộp mạ kẽm là thép carbon cán thành ống rỗng tiết diện vuông hoặc chữ nhật, bề mặt phủ một lớp kẽm để chống ăn mòn. Thị trường còn gọi sản phẩm này là hộp kẽm, sắt hộp mạ kẽm hoặc thép hộp kẽm.
Tên tiếng Anh là galvanized square/rectangular hollow section (viết tắt SHS và RHS) hoặc galvanized steel tube.
Cấu tạo của hộp kẽm gồm hai phần, mỗi phần giữ một vai trò riêng:
- Thép nền chịu lực: Thép nền quyết định giới hạn chảy và độ bền kéo của cây thép. Vì lớp kẽm không tham gia chịu tải, khả năng chịu lực của hộp kẽm được tính như hộp đen cùng mác thép và cùng quy cách.
- Lớp kẽm chống ăn mòn: Lớp kẽm ngăn thép nền tiếp xúc với môi trường. Vì kẽm tiêu hao theo thời gian, độ dày lớp này là thông số quyết định số năm sử dụng trước khi phải bảo trì.
- Lớp hợp kim kẽm-sắt (chỉ có ở hàng nhúng nóng): Lớp này hình thành khi kẽm nóng chảy phản ứng với bề mặt thép. Vì lớp hợp kim liên kết kim loại với thép nền, lớp mạ nhúng nóng khó bong hơn lớp phủ chỉ bám cơ học.
Lớp kẽm bảo vệ thép theo hai cơ chế:
- Lớp chắn. Kẽm cách ly thép nền với oxy và nước. Thép chỉ gỉ khi có đủ cả hai tác nhân này, nên lớp kẽm còn liền mạch thì thép nền chưa bị ăn mòn.
- Bảo vệ catốt (cathodic protection). Kẽm hoạt động điện hóa mạnh hơn sắt nên bị ăn mòn trước và “hy sinh” thay cho thép. Nhờ vậy, một vết xước nhỏ làm lộ thép vẫn được phần kẽm xung quanh bảo vệ, điều mà lớp sơn thông thường không làm được.
Cả hai cơ chế đều tiêu hao kẽm. Tuổi thọ của hộp kẽm vì vậy phụ thuộc vào lượng kẽm còn lại trên bề mặt, tức phụ thuộc vào độ dày lớp mạ ban đầu. Lượng kẽm ban đầu do công nghệ mạ quyết định, và đây là cơ sở để phân loại sản phẩm.
2. Phân loại thép hộp mạ kẽm theo công nghệ lớp mạ
Ba loại thép hộp mạ kẽm khác nhau ở thời điểm phủ kẽm: phủ trên phôi trước khi cán hộp, phủ sau khi hộp đã thành hình, hoặc phủ bằng dòng điện. Nhìn bề ngoài, người mua khó phân biệt ba loại này, trong khi lượng kẽm chênh nhau nhiều lần. Bảng dưới đây so sánh ba loại theo tám tiêu chí.
| Tiêu chí | Hộp tôn kẽm | Hộp nhúng nóng | Hộp điện phân |
|---|---|---|---|
| Phôi đầu vào | Tôn cuộn đã mạ kẽm | Thép hộp đen thành phẩm | Thép hộp đen hoặc băng thép cán nguội |
| Thời điểm mạ | Trước khi cán hộp | Sau khi gia công xong | Sau khi tạo hình, mạ bằng dòng điện |
| Đơn vị đo lớp mạ | Z (g/m², tổng hai mặt) | µm mỗi mặt | µm mỗi mặt |
| Mặt trong và mối hàn | Mặt trong có kẽm; mối hàn được phủ lại, mỏng hơn thân | Kẽm phủ kín mặt trong, mối hàn, đầu cây | Mặt trong thường mỏng hoặc không có kẽm |
| Dải độ dày thành | Khoảng 0,7–2,5 mm | Từ khoảng 1,5 mm trở lên, gồm hộp cỡ lớn | Thành mỏng, thường dưới 2 mm |
| Màu bề mặt | Sáng bóng, có hoa kẽm | Xám bạc, kém đều màu | Sáng mịn, đều màu |
| Giá tương đối | Thấp | Cao | Thấp đến trung bình |
| Môi trường phù hợp | Trong nhà, ngoài trời ít ăn mòn | Ven biển, công nghiệp, ngoài trời khó bảo trì | Trong nhà khô |
Ghi chú: Số liệu trong bảng mang tính tham chiếu, thay đổi theo nhà sản xuất và tiêu chuẩn áp dụng.